İrlanda Özel Dedektiflik: Dublin'deki Bir Ev İlanını ve İlan Sahibini Doğrulamak
Kiralanacak ya da satın alınacak bir evin İrlanda'daki ilan sahibinin gerçekten o evin sahibi olup olmadığı, para göndermeden önce özel dedektiflik desteğiyle incelenebilir. Kuzey Dedektiflik bunu Türkiye'de masa başında yapar: İrlanda tapu idaresinin herkese açık malik kaydını, haritayı, ilan görsellerini ve ödeme istenen hesabı karşılaştırır, sonucu yazılı rapor olarak sunar.
Temsili örnek: anahtarı kargoyla gönderecek ev sahibi
Temsili örnek: Bu bir kurgudur; aile, ilan ve ev sahibi uydurmadır ve yalnız yöntemi göstermek için anlatıldı. Samsun'da yaşayan bir aile, Dublin'de yüksek lisansa başlayacak kızları için internette bir oda bulur. Fotoğraflar aydınlık, kira da kentteki öteki ilanlara göre uygundur. İlan sahibi o sırada yurt dışında olduğunu, evi gösteremeyeceğini, depozito ve ilk ayın kirası gönderilince anahtarı kargoyla yollayacağını yazar. Aile, havaleyi yapmadan önce yazıştığı kişinin evle gerçek bir bağı olup olmadığını görmek ister.
İrlanda bu soruya cevap vermeyi kolaylaştıran bir ülkedir, çünkü tapu sicilinin önemli bir bölümü bedel karşılığı herkese açıktır. Tailte Éireann'ın tuttuğu isim dizini, folio adı verilen tapu kaydı ve harita, malik olmayan biri tarafından da görülebilir; folionun düz bir kopyası çevrim içi alınır, harita araması ise landdirect üzerinden bedelsiz yapılır. Asıl tapu belgelerine ise ancak malik, onun vekili ya da bir mahkeme kararı ulaşabilir; bu çalışmada onlara gerek kalmaz.
Çalışma şöyle ilerler:
- İlan fotoğrafları tersine görsel aramayla taranır; aynı fotoğrafların başka kentlerde, başka adlarla kullanılıp kullanılmadığına bakılır.
- İlandaki adres haritada bulunur; adresin gerçek bir konuta düşüp düşmediği ve fotoğraftaki binanın dışıyla uyumu kontrol edilir.
- Adresin folio kaydındaki malik adı ile ilan sahibinin kullandığı ad ve ödeme istenen hesabın adı yan yana konur.
- Raporda, ödeme kararından önce ilan sahibinden istenmesi gereken belgeler ayrı bir başlıkta yazılır.
Kurguladığımız örnekte fotoğrafların aynı hafta başka bir Avrupa kentindeki bir ilanda da kullanıldığı görülür. Folio kaydındaki malik, ilan sahibinin kullandığı addan farklı bir kişidir ve ödeme istenen hesap üçüncü bir ada aittir. Aile parayı göndermez; kızları konaklamayı üniversitenin konaklama birimi aracılığıyla bulur.
Folio kaydının cevapladığı ve cevaplamadığı soru
Folio, bir mülkün kime kayıtlı olduğunu ve sınırlarının haritadaki yerini gösterir. Gösteremediği şey, evi bugün kimin kullandığı ve kimin kiraya vermeye yetkili olduğudur. Bir malik evini bir emlak aracısına ya da bir yakınına emanet etmiş olabilir; bir kiracı da odayı alt kiraya vermek isteyebilir. Bu yüzden folio kaydındaki ad ile ilan sahibinin adı farklıysa iş burada bitmez: ilan sahibinden mülk sahibinin onu yetkilendirdiğini gösteren bir belge istenir; belgedeki isim ile paranın gideceği hesabın sahibi yan yana konur.
Adlar uyuşuyorsa da son bir kontrol kalır. Fotoğraftaki iç mekânın, ilandaki adresin bina tipiyle uyumu, örneğin müstakil bir ev olarak gösterilen yerin haritada bir apartman bloğuna düşmesi, raporda ayrıca yazılır.
Satın alırken de aynı kayıt
İrlanda'da satılık bir konut ya da arsayla ilgilenen biri için de folio kaydı ilk bakılacak yerdir. Satıcının malik olarak görünüp görünmediği, mülkün sınırlarının haritadaki parselle örtüşüp örtüşmediği ve ilandaki adresin doğru parsele karşılık gelip gelmediği bu kayıtla görülür. İsimle arama da bedel karşılığı yapılabildiği için, bir satıcının adına kayıtlı başka mülkler varsa bunlar da ortaya çıkabilir. Rapor, satış sürecini birlikte yürüteceğiniz kişiye bu kayıtların özetini sunar.
Küçük bir topluluk, tek bir temsilcilik
2022 sayımı, İrlanda'da sayım gecesi bulunan 2.984 Türk vatandaşı saydı; Türkiye'nin bu ülkede başkonsolosluğu yoktur, işler Dublin'deki büyükelçilikten yürür. Küçük bir toplulukta Türkçe yazan bir ilan sahibi kolayca güven uyandırır; bir ev sahibinin aynı dili konuşması, onun malik olduğunu göstermez. Bu yüzden Türkçe yazışılan bir ilanda da belge ve kayıt aynı sırayla istenir. İlan sahibi Türkiye'de yaşadığını ya da Türkiye'de bir hesap verdiğini söylüyorsa, bu adın Türkiye'deki açık izleri de rapora eklenir.
İrlanda'da araştırmanın çerçevesi
İrlanda'da özel dedektiflik bir lisans sistemine bağlıdır ve bu iş için lisans veren ayrı bir kamu kurumu vardır. Kuzey Dedektiflik İrlanda'ya uzanan ilan ve mülk sorularını Türkiye'den, kamuya açık tapu kaydı ve açık kaynak üzerinden yürütür. Bir evi gidip görmek gerektiğinde, bunun İrlanda'daki lisans düzeniyle nasıl bağdaşacağını iş başlamadan sizinle tartarız. Veri koruma alanında yetkili kurum Data Protection Commission'dır.
Metinde kullanılan bilgiler
İrlanda: soru ve cevap
İrlanda'da bir evin sahibinin kim olduğu öğrenilebilir mi?
Evi göstermeden depozito isteyen ilan sahibine para göndermeli miyim?
Dublin'de okuyacak çocuğum için ev ararken nelere dikkat etmeliyim?
İrlanda'da satın alacağım bir mülk için de bu kontrol yapılır mı?
Avrupa sayfalarının devamı
Yurt dışındaki konunuzu birlikte planlayalım.
Durumu telefonla ya da WhatsApp'tan anlatın; neyin araştırılabileceğini, nasıl ilerleneceğini ve raporda neler olacağını görüşmede netleştirelim.