Kuzey Özel Dedektiflik Bürosu logosuKuzeyDedektiflik

Zagreb'den Kişinev'e Balkanlar ve Moldova İçin Özel Dedektiflik

Balkanlar ve Moldova'ya uzanan bir ticari ilişki, aile meselesi ya da mülk sorusu, her ülkenin kendi sicili, kendi dedektiflik kuralı ve konunun Türkiye'deki yüzü tek tek ele alınarak Türkiye'den araştırılabilir. Bu sekiz ülkenin hiçbirinde yerleşik bulunmayan Kuzey Dedektiflik, çoğu ülkede dedektiflik vatandaşlığa bağlı olduğu için çalışmayı sicil çıktıları, evrak ve internetteki izler üzerine oturtur.

Gözden geçirme
BölgeAvrupa · Balkanlar ve Moldova
HazırlayanKuzey Dedektiflik

Sekiz ülke, sekiz ayrı kapı

Balkanlar, Türkiye'yle aile, ticaret ve göç bağları en sık kurulan bölgelerden biridir; bu yakınlık, kayıtların da benzer işlediği izlenimini verir. Gerçekte her ülkenin sicili, adres kuralı ve dedektiflik düzeni ayrıdır, Bosna-Hersek'te ise kurallar ülke içinde bile bölgeden bölgeye değişir. Ortak nokta şudur: bu ülkelerin çoğunda dedektiflik o ülkenin vatandaşlarına açık bir meslektir. Bu yüzden Balkanlar'daki işlerde masa başı araştırmayla yetinir, kişiye yönelik saha işini kapsamın dışında tutarız.

Temsili örnek: Yeni Pazar'daki toptancı

Temsili örnek: Firmalar ve kişiler kurgudur; Balkanlar'daki bir sicilin bir kararı nasıl değiştirebileceğini göstermek için yazıldı. Gaziantep'te hazır giyim üreten bir firma, Sırbistan'ın Yeni Pazar kentindeki bir toptancıdan büyük bir sipariş alır. Toptancı, ilk iki sevkiyatın bedelini vadeli ödemek ister ve referans olarak bölgedeki mağazalarını gösterir. Gaziantep'teki firma, vade vermeden önce karşı tarafın mali durumunu görmek ister.

Böyle bir soruda Sırbistan'ın sicil düzeni büyük kolaylık sağlar. Belgrad'daki İş Sicilleri Ajansı, şirket ve esnaf kaydını tutmakla kalmaz; bilanço, menkul rehni, iflas masası ve şirketin asıl sahibine dair kayıtlar da aynı çatı altındadır ve her biri ayrı bir arama ekranından okunur. Kurgumuzda toptancının şirketi kayıtlıdır, son bilançosunu da vermiştir; ama stokları bir banka lehine rehinlidir. Asıl sahip kaydında ise, referans gösterilen mağazaların bağlı olduğu başka bir şirketle ortak bir isim çıkar.

Açık kaynakta mağazaların adresleri ve güncel durumları, Türkiye ayağında ise toptancının daha önce Türk firmalarıyla yaşadığı herkese açık uyuşmazlık izleri taranır. Rapor bir risk hükmü vermez; rehin kaydını, ortak ismi ve doğrulanan mağazaları yan yana koyar. Firma vadeyi ilk sevkiyatla sınırlar.

Hırvatistan

Hırvatistan dedektifler için ayrı bir yasa çıkarmıştır ve iki ayrı izin öngörür: işi yapan şirket ya da esnaf için faaliyet izni, kişinin kendisi için ruhsat. İkisinin de mercii İçişleri Bakanlığı'dır ve meslek sınavından geçmeden ruhsat alınamaz. Hırvatistan'da kayıtlı bir kuruluşu mahkeme sicilinin herkese açık arama uygulamasından bulmak mümkündür. Tapu ile kadastro ise tek bir ortak bilgi sisteminde buluşur; bir mülk sorusunda hangi kaydın neyi gösterdiğini bu sistemden yola çıkarak belirleriz. Zagreb'deki Türkiye Büyükelçiliği resmî işlerin, AZOP ise kişisel veri şikâyetlerinin adresidir.

Hırvatistan'la ilgili sorular çoğu zaman kıyıdaki bir mülk ya da turizm işletmesi etrafında döner. Böyle bir durumda önce satıcının ya da işletmenin mahkeme sicilindeki kaydına, ardından mülkün tapu-kadastro sistemindeki karşılığına bakar, ikisini ilandaki bilgilerle karşılaştırırız. Satıcı Türkiye'de de şirket kurmuş ya da bir ortakla çalışıyorsa, bu ilişki ticaret sicili ilanlarından ve açık kaynaktan ayrıca incelenir.

Bosna-Hersek

Bosna-Hersek'te dedektiflik için ülke çapında tek bir kural yoktur; entiteler ve Brčko Bölgesi kendi düzenlemelerini yapar. Örneğin Brčko'da hem ajansın izni hem dedektifin ruhsatı bölgenin polis teşkilatı karara bağlar ve ikisinde de Bosna-Hersek vatandaşlığı aranır. Aynı düzenleme dedektifin bilgiyi ancak kendi isteğiyle konuşan kişilerden alabileceğini, elektronik kayıt ya da dinleme aracına başvuramayacağını da yazar. Bu çerçeve, ülkedeki işlerin neden belge ve açık kaynakla sınırlı kalması gerektiğini de gösterir. Türkiye ülkede üç temsilcilikle bulunur: başkentte büyükelçilik, Mostar ile Banja Luka'da birer başkonsolosluk.

Bu yüzden Bosna-Hersek'le ilgili her işte ilk sorumuz coğrafidir: kişi, şirket ya da mülk hangi entitede, hangi bölgede? Cevap, hangi sicile bakılacağını da, resmî evrak için hangi temsilciliğe gidileceğini de belirler. Saraybosna, Banja Luka ve Mostar'daki üç temsilcilik, ülkenin farklı bölgelerine yayılmış ailelerin resmî işlerini kolaylaştırır. Araştırma, elinizdeki adresin bu ayrımda nereye düştüğünü baştan netleştirir.

Sırbistan

Sırbistan'da dedektiflik lisansının mercii İçişleri Bakanlığı'dır ve şartlar ayrıntılıdır. Başvuran kişi Sırp vatandaşı olmalı ve ikameti ülkede kayıtlı bulunmalı; üniversite mezuniyeti, güvenlik soruşturması, mesleki eğitim ve bakanlık komisyonu karşısında başarılı bir sınav da istenir. Bir şirket lisans alacaksa iş siciline kayıtlı olmalı, kadrosunda asgari iki dedektif bulunmalı ve sorumlu kişisi Sırp vatandaşı olmalıdır; lisans beş yıl için verilir. Örnekte anlattığımız sicil ajansı, ülkede ticari bir sorunun ilk bakılacak yeridir. Türkiye'yi Sırbistan'da Belgrad'daki büyükelçilik ve güneybatıdaki Yeni Pazar'da açılmış başkonsolosluk temsil eder; kişisel veri ve kamu bilgisi konularında Poverenik adıyla bilinen komiserlik yetkilidir.

Yeni Pazar'daki başkonsolosluk, Sancak bölgesiyle Türkiye arasındaki yoğun aile ve ticaret bağlarının bir göstergesidir. Bu bölgeyle ilgili işler çoğu zaman tekstil, gıda ya da otomotiv parçası ticaretinden doğar. Sırbistan'daki sicillerin gerçek lehtar kaydını da tutması, bir şirketin arkasındaki asıl kişiyi görmeyi mümkün kılar; Türkiye'de o kişiyle bağlantılı başka bir şirket varsa, iki ülkenin kayıtları raporda yan yana konur.

Karadağ

Karadağ'ın da dedektifliğe ayrılmış bir yasası vardır; güncel metnin ayrıntılarını iş başında teyit ederiz. Monstat'ın yayımladığı 2023 sayımı, toplam 623.633 kişilik nüfus içinde 1.816 kişinin kendini Türk olarak tanımladığını gösterir; Türkçeyi dil olarak bildirenler de 1.823 kişidir. Belediye düzeyinde örneğin Tivat'ta 178 kişi görünür. Küçük ama dağınık bu topluluk, Karadağ'la ilgili soruların çoğunun turizm, kıyıda mülk ve küçük işletmeler etrafında döndüğünü düşündürür. Türkiye'nin Podgoritsa'da büyükelçiliği vardır; kişisel veri ve bilgiye erişim konularında Karadağ'ın ilgili ajansı yetkilidir.

Karadağ'a uzanan bir mülk ya da işletme sorusunda hangi kayda kimin ulaşabildiği Karadağ'da ayrıca kontrol edilir; kıyıdaki bir daire için satıcının kimliği ve yetkisi, bir işletme ortaklığı için şirketin kaydı ilk bakılacak yerdir. Türkiye tarafında ise karşı tarafın Türkiye'de bir ticari geçmişi olup olmadığı açık kaynak ve ticaret sicili ilanlarıyla aranır.

Kuzey Makedonya

Kuzey Makedonya'da dedektiflik yalnız lisans sahibi dedektiflere açık bir iştir ve lisans İçişleri Bakanlığı'ndan alınır; anlatılan şartlar arasında vatandaşlık ve ülkede ikamet de bulunur. Ülkede 2021'de yapılan sayımda 70.961 kişi Türk olarak kaydedildi; bu, yaklaşık 1,84 milyonluk yerleşik nüfusun küçük ama belirgin bir parçasıdır. Bu, Türkiye'deki ailelerin ülkede akrabası, mülkü ya da ortak bir işi bulunmasını olağan kılar; miras ve mülk soruları bu yüzden sık çıkar. Türkiye'nin Üsküp'te büyükelçiliği vardır; kişisel verilerin korunmasına AZLP bakar.

Kuzey Makedonya'dan Türkiye'ye farklı dönemlerde göç etmiş aileler için en sık soru, orada kalan bir ev, arsa ya da tarlanın bugünkü durumu ve mirasçıların kim olduğudur. Bu işlerde Türkiye ayağı ağır basar: aile kollarının bugün hangi kentlerde yaşadığı, kimin hangi belgeyi elinde tuttuğu açık kaynak ve saha doğrulamasıyla çıkarılır. Kuzey Makedonya'daki kayda başvuru ise hak sahibi ya da temsilcisi eliyle yapılır.

Arnavutluk

Arnavutluk'ta dedektiflik, lisansa bağlı bir serbest meslek olarak anlatılır; mesleği fiziki güvenlik kurallarının içine alma girişimi ise meclis komisyonlarında kabul görmemiştir. 2023 sayımında ülkenin yerleşik nüfusu 2.402.113 kişidir ve Türkler etnik tabloda ayrı bir kategori olarak yer almaz; bu yüzden bir Türk nüfusu rakamı yazmıyoruz. Taşınmaz kayıtlarını Devlet Kadastro Ajansı tutar. Türkiye'nin Tiran'da büyükelçiliği bulunur; kişisel veri şikâyetlerine bakan kurum ise IDP kısaltmasıyla bilinen komiserliktir.

Arnavutluk'la ilgili işler daha çok ticari ilişkilerden, inşaat ve turizm yatırımlarından doğar. Bir arsa ya da daire söz konusuysa kadastro kaydının kime ait olduğu, bir ortaklık söz konusuysa şirketin kaydı ve yöneticilerinin geçmişi ilk sorulardır. Şirket siciline erişim koşulları bu çalışmada doğrulanamadığı için, gereken belgeyi karşı taraftan istemenin yolunu raporda ayrıca anlatırız.

Kosova

Kosova'nın mevzuatında dedektiflik için ayrılmış bir ruhsat yolu görünmez; özel güvenlik hizmetleri için hükümetin 2023'ün son ayında kamuoyuyla paylaştığı yeni metin de dedektiflikten hiç söz etmez. İşler bu yüzden genel kurallar ve kişisel veri çerçevesi içinde yürür. 2024 sayımı Kosova'da 19.419 Türk gösterir; en kalabalık topluluk Prizren belediyesindedir, Mamuşa'da ise 5.607 kişilik nüfusun 5.220'si Türk'tür. Prizren'deki başkonsolosluk ve Priştine'deki büyükelçilik, Türkiye'nin Kosova'daki iki temsilciliğidir. Şirket kayıtları İşletme Tescil Ajansı'nda, taşınmaz kayıtları Kadastro Ajansı'ndadır; kişisel veri konularında Bilgi ve Gizlilik Ajansı yetkilidir.

Prizren ve Mamuşa'daki Türkçe konuşan topluluk, Kosova'yla Türkiye arasındaki aile bağlarını sıklaştırır: evlilik hazırlığı, orada kalan bir mülk, Türkiye'de çalışan bir yakının Kosova'daki işletmesi. Bu işlerde Prizren'deki başkonsolosluk resmî evrakın kapısıdır. Araştırma, işletme kaydını ve taşınmaz kaydının hangi kurumda tutulduğunu gösterir, kişinin ya da firmanın Türkiye'deki izlerini de ekler.

Moldova

Moldova'da dedektiflik ile koruma hizmetleri aynı lisans düzenine bağlıdır ve İçişleri Bakanlığı bu düzende değişiklik hazırlamaktadır. Ülkenin güneyinde yaşayan Gagauzlar, dili Türkçeye çok yakın, Türkiye'yle kültürel bağları güçlü, kendine özgü bir topluluktur; Ocak 2025'te yayımlanan 2024 sayımı ön verileri, özerk bölgede yaşayanların çok büyük kısmının Gagauz olduğunu gösterir. Türkiye'nin Kişinev'de büyükelçiliği ve Komrat'ta başkonsolosluğu bulunur. Firmalara ve mülklere ait kayıtlar ASP kısaltmasıyla bilinen devlet ajansındadır; kişisel veri denetimi ulusal veri koruma merkezindedir.

Moldova'ya uzanan işler çoğu zaman tarım ürünleri, şarap ya da tekstil ticaretinden ya da Gagauz bölgesiyle kurulan aile bağlarından doğar. Bir ticari ortak söz konusuysa ASP'deki şirket kaydı, mülk söz konusuysa kadastro kaydı başlangıç noktasıdır; hangi kaydın kime açık olduğunu iş başında teyit ederiz. Türkiye tarafındaki ortaklar ve aracılar ise ticaret sicili ilanlarından izlenir.

Bölgede yerinde bir adım gerekirse

Bu ülkelerin çoğunda dedektiflik vatandaşlığa ya da yerel ikamete bağlı olduğundan, Türkiye'den yürüttüğümüz bir hizmetin orada kişiye yönelik saha işi kurması söz konusu olmaz. Bir deponun, mağazanın ya da arsanın bugünkü hâlini görmek gerekirse, ilgili ülkede bunun hangi yolla mümkün olduğunu planı yazmadan önce sizinle tartarız.

Metinde kullanılan bilgiler

/ Sorular

Balkanlar ve Moldova: soru ve cevap

Balkanlar'da bir şirketin mali durumuna Türkiye'den bakılabilir mi?
Ülkeye göre değişir. Sırbistan'da şirket kaydıyla birlikte bilanço, rehin ve iflas masası bilgisi de tek bir sicil kurumundan görülür; Hırvatistan'ın mahkeme sicili kuruluşları aramaya izin verir. Raporda her ülkenin kaydı kendi kuralıyla değerlendirilir ve neye ulaşılamadığı da yazılır.
Kosova'da dedektiflik ruhsatı gerekiyor mu?
Kosova'da bu işe ayrılmış bir ruhsat düzeni görünmez ve özel güvenlik alanındaki yeni taslak da dedektifliğe yer vermez. Bu yüzden Kosova'ya uzanan işleri genel kurallara ve kişisel veri sınırlarına uyarak, masa başında ve Türkiye ayağıyla yürütürüz.
Kuzey Makedonya'daki akrabamızın mülkü için ne yapılabilir?
Önce mülkün hangi belediyede ve kimin adına kayıtlı olduğuna dair elinizdeki bilgiler toplanır. Araştırma, Türkiye'ye göç etmiş ailenin dallarının bugün hangi kentlerde olduğunu çıkarır, mülkle ilgili resmî başvuruyu yapacak kişiye düzenli bir dosya hazırlar. Kayıtlara erişim resmî yoldan, hak sahibi ya da temsilcisi eliyle yürür.
Komrat ya da Kişinev'e uzanan bir iş Türkiye'den yürütülebilir mi?
Yürütülebilir. Moldova'da Kişinev'deki büyükelçilik ve Komrat'taki başkonsolosluk resmî işlerin kapısıdır; şirketlerin ve mülklerin kaydı ise ASP'dedir. Araştırma bu kayıtları, açık kaynağı ve işin Türkiye'deki tarafını birleştirir.
Birden fazla Balkan ülkesine yayılan bir iş nasıl raporlanır?
Her ülkenin bulgusu kendi sicil ve kuralıyla ayrı bölümde ele alınır, sonra tek bir özet tabloda birleştirilir: hangi bilgi hangi ülkeden, hangi kayıttan, hangi tarihte geldi. Bir firmanın Sırbistan'daki ortağıyla Bosna-Hersek'teki mağazası arasındaki bağ böylece tek sayfada görünür.
/ Avrupa

Avrupa sayfalarının devamı

Ön görüşme

Yurt dışındaki konunuzu birlikte planlayalım.

Durumu telefonla ya da WhatsApp'tan anlatın; neyin araştırılabileceğini, nasıl ilerleneceğini ve raporda neler olacağını görüşmede netleştirelim.

Ara · 0850 242 23 83