Girne'de Ortaklık Teklifi Aldığınızda Şirket ve Ortak Adayı Araştırması
Girne'deki bir işletmeden pay almayı düşünüyorsanız, imzadan önce şirketin kayıt belgeleri, işletmenin gerçekten açık ve söylendiği gibi çalışıp çalışmadığı ve ortak adayının Türkiye'deki ticari geçmişi kontrol edilebilir. Kuzey Dedektiflik bu araştırmayı Türkiye'den yürütür, gerekirse işletmeyi yerinde görür ve bulguları imzadan önce yazılı rapor hâlinde paylaşır.
Temsili örnek: kıyıdaki restorana ortaklık teklifi
Temsili örnek: Kişiler ve işletme kurgudur; anlatı yalnızca çalışmanın nasıl kurulduğunu göstermek içindir. İzmir'de bir kafe işleten biri, Girne'de Karaoğlanoğlu kıyısındaki bir restorana ortak olması için teklif alır. Teklifi getiren kişi, restoranın bir şirket üzerinden yürüdüğünü, sermaye artırımıyla şirketin yarısının kendisine geçeceğini ve yaz sezonunda cironun ikiye katlandığını anlatır. Elinde bir tanıtım dosyası, birkaç fotoğraf ve aylara göre yazılmış bir ciro tablosu vardır.
Çalışma şirketin kendisinden başlar. Ortak adayından şirketin kayıt belgelerini, yani şirketin kuruluşunu gösteren onay belgesini ve ana sözleşmesini istemesi önerilir. Gelen belgelerde şirketin adı, kuruluş tarihi, ortakları ve amacı okunur; tanıtım dosyasında anlatılan yapı ile karşılaştırılır. Kurgumuzda şirketin restoranın değil, restoranın bulunduğu binayı kiralayan ayrı bir firmanın adına kurulduğu anlaşılır; restoranın işletme hakkı bir alt kira sözleşmesine dayanmaktadır.
Ardından işletme yerinde görülür. Restoranın açık olup olmadığı, tabeladaki adın tanıtım dosyasıyla tutup tutmadığı ve masa sayısının ciro tablosundaki rakamlarla makul bir ilişki içinde olup olmadığı not edilir. Girne'de mevsim farkı büyüktür; bu yüzden yerinde görülen durumun hangi ayda görüldüğü raporda ayrıca yazılır.
Türkiye ayağında ortak adayının daha önce kurduğu şirketler ticaret sicili ilanlarında aranır. Kurgumuzda adayın Antalya'da kurup iki yıl içinde tasfiye ettiği bir turizm şirketi çıkar; haber arşivlerinde bu şirketle ilgili olumsuz bir kayıt bulunmaz. Rapor, ortaklık teklifinin ret ya da kabulünü önermez: şirketin gerçek yapısını, kira zincirini, ortak adayının geçmişini ve imzadan önce netleşmesi gereken soruları tek yerde gösterir.
Girne'deki bir şirketin kaydı Lefkoşa'da durur
Girne'de kurulmuş bir şirketin sicil kaydı da Lefkoşa'da, Ortaköy'deki Mukayyitlik Dairesi'nde tutulur; dairenin Girne'de ayrı bir birimi yoktur. Daire, şirket onay belgesi ve ana sözleşme gibi evrakı talep formuyla verir. Bu belgeleri ortak adayından istemeniz en doğal yoldur: ortaklık teklif eden birinin kendi şirketinin belgelerini paylaşması olağan bir beklentidir.
Belgelerde dikkat edilecek ilk nokta, teklif edilen işletme ile şirketin aynı yapı olup olmadığıdır. Restoran, otel ya da kiralık araç işletmelerinde bina ya da işletme hakkı başka bir firmadan kiralanmış olabilir. Ortak olacağınız şirketin neye sahip olduğunu, neyi kiraladığını bilmek, payınızın değerini anlamanın ön koşuludur.
Sezon, yatak sayısı ve ciro beyanı
İngilizce tanıtımlarda Kyrenia adıyla geçen Girne, KKTC turizminin ağırlık merkezidir. Ülkedeki otel ve pansiyon yataklarının yarıdan fazlası bu ilçede toplanır ve adaya gelen yabancıların girişinde Girne'nin limanı, havalimanından sonra ikinci sıradadır. Bu yoğunluk, işletmelerin gelirini mevsime sıkı sıkıya bağlar.
Bu yüzden bir ciro tablosu okunurken yaz ve kış ayları ayrı değerlendirilir. Tabloda yalnızca yaz aylarının rakamları öne çıkarılıyorsa, kış aylarına ait banka hareketlerini ya da vergi beyanını istemek mantıklı bir sorudur. Yerinde kontrol de hangi mevsimde yapıldığıyla birlikte anlam kazanır: Ağustos'ta dolu görülen bir salon, Ocak ayına dair bir şey söylemez.
Kıyı şeridindeki eski inşaat dalgası
Girne kıyısında, özellikle Kayalar ile Tatlısu arasındaki şeritte 2004 civarında hızlı bir inşaat artışı yaşandı; bunu izleyen yıllarda pek çok işletme kapandı. Bugün Girne'de faaliyet gösteren bir şirketin ortaklarının o dönemde kurup kapattığı firmalar olabilir. Ortak adayının adı bu dönemin şirketlerinde geçiyorsa, o şirketlerin nasıl sonlandığını açık kaynaktan öğrenmek, bugünkü teklifin değerlendirilmesinde yerinde bir bilgi olur.
Aynı dönemin izi kıyıdaki yapılarda da görülür. Ortaklık teklif edilen işletme o yıllarda yapılmış bir binadaysa, binanın kime ait olduğu ve işletmenin hangi sözleşmeyle orada bulunduğu, payınızın neye dayandığını gösterir. Bu bilgileri ortak adayından belgeyle istemenizi, raporda da belgelerle sahadaki durumun karşılaştırılmasını öneririz.
Çalışmanın çerçevesi
Girne'deki bir ortaklık sorusunda incelenen şey şirketin evrakı, kamuya açık izleri ve işletmenin kendisidir; adayın özel hayatı ise masada değildir.
Bu çerçeve, ortaklık kararını şirketin evrakına ve işletmenin görülen hâline dayandırmanızı sağlar; ortak adayıyla kurduğunuz kişisel güven de böylece belgeyle desteklenmiş olur.
Metinde kullanılan bilgiler
Girne: soru ve cevap
Girne'deki bir şirketin kaydını Türkiye'den görmek mümkün mü?
Ortak adayının Türkiye'deki geçmişi nasıl araştırılır?
Girne'deki işletmenin cirosu doğrulanabilir mi?
Araştırma ortaklık kararımı etkiler mi?
Kıbrıs sayfalarının devamı
Kıbrıs ile bağlantılı konunuzu birlikte planlayalım.
Durumu telefonla ya da WhatsApp'tan anlatın; neyin araştırılabileceğini, nasıl ilerleneceğini ve raporda neler olacağını görüşmede netleştirelim.